بگداريد فرض كنيم كه مرگ آخر راه است. يعني وقتي مي‌‌ميريم تمام مي‌شويم و قرار نيست اصلاً هيچ نوع زندگي يا وجود يا هر چيز ديگري پس از مرگ را تجربه كنیم. (آيا مي‌توانيد اين‌طور تصور كنيد يا اين‌كه تصورش هم برايتان دشوار است؟) خب با اين فرض چه‌طور زندگي مي‌كنيد؟ مي‌خواهيد چه كار كنيد، دنبال خوشي و شادي و نشاط مي‌رويد يا دنبال انجام كارهايي كه فكر مي‌كنيد درست‌اند؟ چه قدر از اين كارهايي را كه الآن انجام مي‌دهيد ادامه خواهيد داد؟

بگذاريد يك فرض ساده هم بگذارم كنار فرض بالا : اگر بدانيد كه تا يك سال ديگر خواهيد مرد (بدون هيچ شك و ترديدي)  و اين مرگ هم، به تمام و كمال، پايان كار است جواب شما به سؤال‌هاي بالا چيست؟

انگار مردن و اين‌كه بعد از آن تمام مي‌شويم يا نه، خيلي مهم نيست بلكه دور يا نزديك بودن زمان مردن است كه تأثير‌گذار است. نمي‌خواهم مانند بعضي از داستان‌ها يا فيلم‌هاي آموزنده شما را به حال و روزتان آگاه كنم تا متنبه شويد. فقط دوست دارم توجه كنم و توجه كنيم كه چه‌گونه ارگانيسم‌هايي هستيم.

دو چيز خيلي به انسان كمك مي‌كند تا روزهايش را بگذراند: يكي عادت و ديگري فراموشي.

اين دو ياري‌مان مي‌كنند تا هميشه يادمان برود كه قرار است روزي بميريم و اين روز همان قدر كه احتمال دارد دور باشد همان قدر هم ممكن است بسيار نزديك باشد. با عادت است كه مي‌توانيم هر روز همان كارهايي را بكنيم كه روزهاي قبل انجام مي‌دهيم، با عادت مي‌توانيم ماندن و باقي ماندن در يك موقعيت ايستا و احياناً آزاردهنده را بپذيريم و چندان شكايت هم نكنيم. با فراموشي است كه مي‌توانيم بسياري از كارها را كه به نظرمان مهم وحياتي‌اند به تعويق بيندازيم و كم‌كم از خيرشان بگذريم و ...

از همان اول با اين فرض شروع كرديم كه با مرگ همه چيز تمام مي‌شود اما حالا بياييد با يك نگرش ديني به مطلب نگاه كنيم: پس از مرگ زندگي ديگري آغاز مي‌شود كه كيفيتش به‌طور مستقيم به نوع رفتار و كردار و پندار ما در زمان حيات‌مان وابسته است. خب، حالا وضعيت چه‌طور است؟ انگار بدتر شد. براي آن‌كه به اندازه‌ي كافي اعمال خوب و رفتار صالح پس‌انداز كنيم خيلي وقت نداريم. فكر كنيد قرار است تا يك سال ديگر بميريد ( و باز هم هيچ شك و ترديدي نداشته باشيد) معني‌اش اين است كه يك سال وقت داريد تا همه‌ي مقدمات را براي مرگ فراهم كنيد. چه قدر از اعمال مذهبي‌تان باقي مانده است كه كامل‌شان كنيد؟ چه قدر تا به حال كارهايي كرده‌ايد كه بايد يك جوري درست‌شان كنيد؟ انگار وقت خيلي كم است و . . .

مي‌بينيد، قضيه اصلاً اين نيست كه مرگ پايان راه است يا نه، مسئله خيلي مهم‌تر است:

وجود مرگ به عنوان يك پايان قطعي يا يك توقف مقطعي (يعني چه به آن دنيا اعتقاد داشته باشيم و چه نه) نقطه‌ي تمام شدن زندگي كنوني ‌ما است.

مرگ فكر مي‌كنم كه اين غم و ناراحتي بيش‌ترش نوستالژيك و در عين حال آموخته شده باشد. ما ياد گرفته‌ايم از مرگ بترسيم و بدمان بيايد، همان‌طور كه ياد گرفته‌ايم از شب و از سوسك بترسيم. راستش اين‌ روزها كم‌كم دارم به اين نكته معتقد مي‌شوم كه هر موقعيت سخت و دشواري را مي‌توانيم با تغيير زاويه‌ي ديد و طرز نگرش‌مان عوض كنيم.

بياييد در مورد مرگ و همين حرف‌ها كه زديم اين كار را بكنيم:

بعد ازهمه‌ي اين حرف‌ها اگر بگويم كه به نظر من مرگ، يك منبع انرژي است نظرتان چيست؟

گرچه عجيب به نظر مي‌رسد اما اين باور كه مرگ پايان است چه آن را پايان تمام زندگي و فعاليت‌هايمان بدانيم و چه پايان مهلتي كه براي تكميل توشه‌ي آخرتمان داريم لااقل به طور منطقي بايد سبب شود كه براي انجام آن‌چه مي‌خواهيم و دوست داريم جدي‌تر باشيم. يك فرصت محدود كه تعيين چند و چونش هم دست خودمان نيست بايد وادارمان كند تا براي رسيدن به آن‌چه مي خواهيم بيش‌تر تلاش كنيم.

شايد با اين سؤال مواجه شده‌ باشيد كه؛ اگر بدانيد يك ماه ديگر يا شش ماه ديگر يا يك سال ديگر مي‌ميريد چه كار مي‌كنيد؟ شايد هم جوابي به اين سؤال داده‌ايد يا از جواب دادن طفره رفته‌ايد.

 بياييد اين سؤال را با كمي تغيير تكرار كنيم ببينيد نتيجه‌اش چه مي‌شود:

اگر بدانيد يك هفته ديگر مي‌ميريد چه كار مي‌كنيد؟ (چه حسي داريد؟)

اگر بدانيد يك ماه ديگر مي‌ميريد چه كار مي‌كنيد؟ (حالا چه‌طور؟)

اگر بدانيد يك سال ديگر مي‌ميريد چه كار مي‌كنيد؟

اگر بدانيد ده سال ديگر مي‌ميريد چه كار مي‌كنيد؟

اگر بدانيد پنجاه سال ديگر مي‌ميريد چه كار مي‌كنيد؟ (الآن چه‌طور؟)

تجربه‌ي من اين است كه وقتي زمان را زياد مي‌كنيم سؤال ديگر آن تأثير قبلي‌اش را ندارد. مثلاً وقتي مي‌گوييم پنجاه سال ديگر، سؤال‌مان به‌كلي بي‌اثر مي‌شود. حالا يك سؤال : فكر مي‌كنيد احتمال وقوع كدام‌يك از موارد طرح شده در سؤال‌هاي بالا بيش‌تر است؟ آيا آن چيزي كه حس‌مان را عوض مي‌كند احتمال وقوع اين‌ها است؟

بگذريم، خلاصه‌اش اين است: آدم با اين‌كه مي‌داند حتماً مي‌ميرد و زمان مردنش هم ممكن است دور يا نزديك باشد از كنار اين موضوع مي‌گذرد و به سادگي فراموشش مي‌كند.

اگر چه ممكن است گفته‌هاي بالا به نظرتان چيزي مانند فلسفه و از اين طور حرف‌ها باشد اما من دوست دارم گاهي به اين‌ها فكر كنم، شما چه‌طور؟